Agis z Cyreny

"Bajki i inne prawdopodobne historie."

Zapraszamy do zapoznania się z niezwykłym dziełem. Niewielu współczesnych autorów idzie tak daleko w samounicestwieniu stylu; czytelnik doświadcza katharsis nie tylko z treści, lecz z formy.
 

Czytaj tekst na stronie Pobierz bezpłatny Audiobook

Opinie 

Opinia czytelnika:
„Bajka o tytanach i herosach” ma w sobie wyraźną antyczność: figury tytanów i herosów nie są tu dekoracją, tylko naturalnym językiem opowieści i myślenia. Jednocześnie dzięki pracy tłumacza tekst jest podany w świetnym, współczesnym polskim — czytelnym, precyzyjnym, bez sztucznego zadęcia. To połączenie działa: język jest nowoczesny, ale duch antyczności zostaje nienaruszony. Do tego dochodzi skondensowana forma i zdania, które brzmią jak sentencje, a jednak nie dają się odhaczyć jednym spojrzeniem. Największa siła tej lektury jest w tym, że działa po czasie — wraca w głowie, prowokuje do powrotów i zmienia sposób czytania kolejnych tekstów."

Opinia czytelnika:
Język „Bajki…” jest gęsty, oszczędny i bardzo dopracowany — z inwersjami, epitetową precyzją i podniesionym rejestrem, który pasuje do ciężaru tej opowieści. A jednak czyta się to gładko, bo współczesna polszczyzna tłumaczenia trzyma tempo i ostrość zdań. To styl, który spowalnia lekturę nie przez niezrozumiałość, tylko przez wagę — każde zdanie zostaje i domaga się chwili.

Opinia czytelnika:
Zdania są krótkie i syntetyczne, ale niosą kilka poziomów znaczenia. Jedna fraza potrafi równocześnie uruchomić obraz, postawić myśl i przestawić perspektywę interpretacji. W tej zwięzłości czuć antyczny sposób mówienia: krótko, mocno, bez dopowiadania wszystkiego. Sens nie rozwija się tylko linearnie: układa się warstwowo i potrafi zmienić się przy ponownej lekturze.

Opinia czytelnika:
To nie jest lektura, która prowadzi za rękę. Tekst buduje serię mocnych figur i scen, a czytelnik musi je połączyć i dopowiedzieć. Antyczność nie jest tu dodatkiem — jest wpisana w sposób mówienia i w logikę całości. Dzięki temu książka ma ciężar i napięcie, a sens nie jest podany wprost — trzeba go wypracować.

Opinia czytelnika:
To nie jest poradnik ani prosta instrukcja. To utwór artystyczny, w którym forma pracuje tak samo mocno jak treść: rytm, skrót, podniesiony rejestr i symboliczna gęstość są elementami konstrukcji. A jednocześnie — mimo antycznej powagi — tekst pozostaje komunikatywny dzięki przekładowi, który trzyma klarowność i precyzję. Jeśli ktoś szuka płynnej historii i sensu podanego wprost, może się odbić. Ale dla czytelnika, który lubi teksty wymagające i warstwowe, „Bajka…” potrafi być wyjątkowo satysfakcjonująca.

Inne:
„Nie da się tego czytać na autopilocie — i właśnie o to chodzi.”
„Wraca w głowie po lekturze. Rzadko się to zdarza.”
„Sentencje, które zostają — i nie dają się łatwo zamknąć w jednym znaczeniu.”

Informacje o projekcie
 

Teksty, które oddaję w ręce czytelnika, zostały mi przekazane przez mojego greckiego przyjaciela — dziedzictwo jego rodu, przekazywane z pokolenia na pokolenie niczym cenny klejnot. Ich treść okazała się na tyle intrygująca, że podjąłem się zadania ich tłumaczenia, z pełną świadomością, iż obcuję z czymś więcej niż tylko słowem — z echem myśli, które przetrwały wieki.

Na podstawie rozmów z właścicielem tekstów ustaliłem, że ich pierwotny zapis mógł powstać około II wieku przed naszą erą. Papirusy, na których pierwotnie spisano teksty, z biegiem lat ulegały naturalnemu rozpadowi — ich krucha struktura nie była w stanie oprzeć się działaniu czasu. Z tego powodu podjęto decyzję, by przepisywać zachowane teksty. Niestety pierwsza kopia została sporządzona dopiero w III wieku naszej ery, gdy oryginały były już w znacznym stopniu zniszczone. W kolejnych stuleciach tekst był przepisywany wielokrotnie, a ostatnia znana kopia pochodzi z XVIII wieku.

Pozostaje pytanie: dlaczego Agis z Cyreny, autor tych rozważań, nie zyskał rozgłosu? Jak twierdzi mój rozmówca — zarówno na podstawie rodzinnego przekazu ustnego, jak i własnych studiów nad dziełami Agisa — filozof ten był samotnikiem, który nie odczuwał potrzeby dzielenia się swoimi przemyśleniami ze światem. Swoje pisma udostępniał jedynie wąskiemu gronu przyjaciół, stroniąc od rozgłosu.

Ten sposób myślenia znajduje potwierdzenie w jego własnych słowach: „Nie stań się też mędrcem ni nauczycielem. Pamiętaj, iż pełne uwielbienia oblicza głupców stają się zwierciadłem własnej pychy. Toteż nie spoglądaj w nie nigdy. Na niedostatek rozumu cierpi bowiem człowiek potrzebujący czcicieli.”

Uwagi od tłumacza

Zachęcam do uważnego śledzenia przypisów zawartych w tekście — często oddają one pierwotne, greckie brzmienie sformułowań, które w tłumaczeniu mogły nabrać nowych odcieni znaczeniowych.

Na ten moment nie mam zgody właściciela rękopisów na udostępnienie źródeł ani szczegółów identyfikujących materiał. Szanuje tę decyzję i czekam na możliwość uregulowania spraw formalnych. Jeśli sytuacja się zmieni, wrócę do tematu.

Prośba od tłumacza

Teksty te — bez wątpienia nieszablonowe — wymagają ogromnego nakładu pracy. Dlatego też podjąłem się tłumaczenia jednej bajki. Kontynuacja prac zależeć będzie od zainteresowania czytelników. Jeśli chcesz wyrazić swoje uwagi lub zachęcić mnie do dalszego tłumaczenia dzieł Agisa, możesz napisać na adres wydawcy: soluma@soluma.pl

Licencja

Ten utwór jest dostępny na licencji Creative Commons – Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowa (CC BY-NC-ND 4.0), więcej informacji: tutaj

Czytaj na stronie Pobierz PDF Pobierz Audiobook